ABD’den Tüm ithalata şok vergi: Yüzde 10 küresel tarife yürürlüğe girdi

ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi (CBP), söz konusu uygulamayla ilgili yaptığı açıklamada, belirli ürünler hariç tüm ithalatın yeni tarifelerden etkileneceğini duyurdu.

Açıklamada, verginin başlangıç aşamasında yüzde 10 olarak belirlendiği, ilerleyen süreçte ise artış olasılıklarının gündemde olduğu belirtildi.

ABD, Küresel Gümrük Vergisiyle Tüm İthalatlara Ek Yük Getirdi

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta aldığı bir kararla, Başkan Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu tarifelerin dayandığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana bu yetkiyi vermediğini açıkladı. Mahkeme, IEEPA kapsamında alınan tarife kararlarının yasal dayanağının olmadığını net biçimde belirtti.

Yüksek Mahkeme Kararı ve Başkan Trump’ın Tepkisi

Bu kararın ardından Trump, aynı gün 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. bölümü çerçevesinde, tüm ülkelerden yapılan ithalata yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi getiren bir kararnameyi imzaladı.

Başkan, uygulamanın gerekçesi olarak ABD’nin yıllık 1,2 trilyon doları bulan ticaret açığını ve GSYH’nin yüzde 4’üne ulaşan cari açığı gösterdi.

Vergi Oranı Tartışmaları

Trump, 21 Şubat’ta yaptığı açıklamada, küresel tarife oranının yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkarılacağını duyurdu.

Ancak Beyaz Saray yetkilileri, şimdilik sadece yüzde 10’luk verginin yürürlüğe girdiğini ve olası artışların gelecekte değerlendirileceğini belirtti.

Yeni vergilerin yasal dayanağı, başkana “büyük ve ciddi” ödemeler dengesi açıklarını gidermek amacıyla 150 güne kadar ek gümrük vergisi uygulama yetkisi tanıyan 1974 Ticaret Yasası’nın 122. bölümü oldu.

Uzmanlar ise bu düzenlemenin yasal zemininin tartışmaya açık olduğunu belirtiyor. Bazı analistler, ABD’nin dış borç yükümlülüklerini karşılama kapasitesine sahip olduğunu ve bu nedenle yasanın uygulanabilirliğinin eskisine göre daha fazla sorgulanabilir olduğunu vurguluyor.

İş Dünyasında Tepki: FedEx Öncülük Ediyor

Yeni gümrük vergileri, uluslararası ticaret ve lojistik şirketleri başta olmak üzere birçok sektörde belirsizlik yaratırken, ABD merkezli FedEx, hükümete karşı ilk ciddi yasal adımı atan şirket oldu. FedEx, Yüksek Mahkeme’nin hukuka aykırı bulduğu tarifelerin geri ödenmesini talep eden bir dava açtı.

ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne sunulan dilekçede, Şubat 2025’ten bu yana IEEPA kapsamında uygulanan tarifelerin şirkete maddi zarar verdiği ifade edildi.

FedEx, bugüne kadar tahsil edilen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesini talep ediyor. Şirket, dava dilekçesinde, bu adımın sadece kendi çıkarları için değil, genel olarak iş dünyasının hukuki haklarının korunması açısından önemli olduğunu belirtti.

Ticaret Açığı ve Vergi Politikaları

Trump yönetimi, bu yeni vergileri savunurken ABD’nin ticaret açığını ve cari açığını öne sürdü. ABD, yıllık 1,2 trilyon dolarlık dış ticaret açığı ve GSYH’nin yüzde 4’üne ulaşan cari açığıyla, küresel ekonomik dengelerde kırılgan bir tabloyla karşı karşıya olduğunu iddia ediyor.

Başkan, bu vergi hamlesinin, ABD üreticilerini koruma ve dış ticaret dengesini iyileştirme amacını taşıdığını belirtti.

Uzmanlar ise bu yaklaşımın kısa vadede bazı sektörleri koruyabileceğini ancak uzun vadede küresel tedarik zincirlerini ve ithalat maliyetlerini etkileyebileceğini ifade ediyor.

Ekonomistler, ek vergilerin tüketici fiyatlarını yükseltebileceğini ve ithalat maliyetlerinin artmasının en çok lojistik, elektronik ve otomotiv sektörlerini etkileyeceğini öngörüyor.

Küresel Etkiler ve Ticaret Ortakları

ABD’nin bu kararı, özellikle Çin, Avrupa Birliği ülkeleri ve Kanada gibi büyük ticaret ortakları için yeni bir sınav anlamına geliyor.

Küresel ticaret uzmanları, bu tür tarifelerin karşılıklı misillemelere yol açabileceğini ve dünya genelinde ticaret hacminin düşmesine neden olabileceğini öngörüyor.

ABD, geçmişte de benzer gümrük vergisi uygulamalarıyla gündeme gelmişti. Ancak, 24 Şubat’tan itibaren yürürlüğe giren küresel yüzde 10’luk tarife, tarihteki en kapsamlı ve doğrudan tüm ithalata uygulanacak ek vergi olarak kayıtlara geçti.

Yasal Dayanak ve Eleştiriler

1974 Ticaret Yasası’nın 122. bölümü, başkana “büyük ve ciddi” ödemeler dengesi açıklarını gidermek için geçici olarak ek gümrük vergisi koyma yetkisi tanıyor. Bu yetki, maksimum 150 gün süreyle uygulanabiliyor ve belirli şartların yerine getirilmesi gerekiyor.

Ancak hukuk uzmanları, IEEPA’nın başkana tanıdığı yetkinin Trump tarafından yanlış yorumlandığını ve bunun hukuki tartışmaları artırdığını belirtiyor.

Ayrıca, uzmanlar, ticaret dengesiyle ilgili gerekçelerin, ABD’nin mali kapasitesi ve küresel ekonomik ilişkiler göz önünde bulundurulduğunda tartışmaya açık olduğunu ifade ediyor.

FedEx ve Hukuki Mücadele

FedEx’in açtığı dava, ABD’de iş dünyasının hükümetin bu yeni tarifelerine karşı ilk ciddi hamlesi olarak değerlendiriliyor.

Şirket, uygulanan vergilerin geri alınması ve yasal faizlerinin ödenmesini talep ediyor. Bu dava, özellikle lojistik ve taşımacılık sektöründe hukuki emsal teşkil edebilir.

FedEx’in dilekçesinde, Şubat 2025’ten bu yana uygulanan IEEPA tarifeleri nedeniyle şirketin önemli finansal kayıplar yaşadığı ifade edildi.

Şirket, bu süreçte yapılan vergi tahsilatlarının iadesiyle birlikte zararlarının telafi edilmesini talep ediyor. Hukuk uzmanları, bu davanın sonuçlarının, ABD’de ticaret yasalarının yorumlanması açısından önemli bir emsal oluşturabileceğini belirtiyor.

Ticari Belirsizlik ve Ekonomik Yansımalar

ABD’nin uyguladığı yeni gümrük vergileri, iş dünyasında ve küresel ekonomide belirsizliği artırıyor. Ticaret ortakları, vergi oranlarının artıp artmayacağını ve hangi ürünlerin muaf tutulacağını net olarak bilmediği için, şirketler mali planlamalarında zorlanıyor. Bu durum, uluslararası ticaretin hızını yavaşlatabilir ve ürün maliyetlerini artırabilir.

Ekonomistler, özellikle ithalat maliyetlerinin yükselmesinin tüketici fiyatlarına yansımasını bekliyor. Elektronik ürünlerden otomobile, hammadde tedarikinden lojistik hizmetlerine kadar birçok sektör, bu yeni vergi uygulamasından doğrudan etkilenebilir.

ABD’nin 24 Şubat itibarıyla yürürlüğe giren yüzde 10’luk küresel gümrük vergisi, hem ulusal hem de uluslararası ekonomik dengeler üzerinde önemli etkiler yaratıyor.

Yüksek Mahkeme’nin önceki kararı, Başkan Trump’ın yetki sınırlarını gündeme taşırken, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. bölümü çerçevesinde getirilen yeni vergi, ABD’nin ticaret açığı ve cari açığı gerekçesiyle uygulanıyor.

FedEx’in açtığı dava ve iş dünyasının tepkileri, bu uygulamanın hukuki ve ekonomik boyutlarını daha da ön plana çıkarıyor.

ABD’nin küresel ticaret stratejileri ve tarifelerinin geleceği, önümüzdeki dönemde hem yasal tartışmalar hem de ekonomik etkiler açısından yakından izlenmeye devam edecek.