Danıştay’dan metro ihaleleri için kritik karar: Bakanlık-belediye farkı kalkıyor!

Danıştay, Ulaştırma Bakanlığı’na, yabancı para birimi ile ihale yapma imkânı sağlayan ve ilgili yönetmeliğe sonradan eklenmiş ifadenin yürütmesini durdurdu.

T24’ten gazeteci Çiğdem Toker’in haberine göre yüksek mahkeme, bu ifadeyle kent içi toplu ulaşım (metro, tramvay vb.) ihalelerinde, bakanlığa tanınan istisnanın, belediyelere tanınmamasının ‘giderilmesi güç veya imkânsız zararların doğmasına yol açacağını’ bildirdi.

Karar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin ( İBB) açtığı dava üzerine verildi. İBB davayı toplu ulaşım yaptırma imtiyazına sahip olduğu halde, yabancı para cinsinden ihaleye çıkmasına izin verilmemesinin, kamu yararına aykırılıklar ve ayrımcılık doğurduğu gerekçesiyle açmıştı.

Danıştay 13’üncü Dairesi, Kamu İhale Kurumu (KİK) aleyhine açılan davada ilgili ifadenin yürütmesini durdurdu.

Türk Lirası 2016’da iki kez üst üste dolar karşısında ciddi değer kaybetmişti. Bunlardan ilki 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi ve sonrasında ilan edilen olağanüstü hal (OHAL) döneminde. Diğeriyse ABD’de 8 Kasım 2016’daki Donald Trump’ın başkanlık seçimini kazandıktan sonraki dönemde olmuştu.

Liranın toparlanması için o dönem alınan önlemlerden biri de kamu ihalelerinde yabancı para birimi cinsinden teklif verme imkanının sonlandırılmasıydı. Kasım 2016’da ilgili yönetmelik bu yönde değiştirildi. Fakat değişiklik Resmi Gazete’de yayınlansa da uzun ömürlü olamadı.

Önce Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin (BOTAŞ) doğalgaz arz güvenliği için yapılacak ihalelerde, sonra da Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’yla Sağlık Bakanlığı’nın bazı kurumların yabancı para birimiyle ihale açabilmesinin önü açıldı.

İstisnaya geçen yıl Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca kent içi raylı sistem ve demiryolu hatlarında kullanılacak araç alım ihaleleri de eklenmişti.

İBB: Biz niye açamıyoruz?
Görev, yetki sorumluluk alanındaki kamu ihalelerinde ulaştırma konusu da bulunan İBB, yabancı para birimi cinsinden ihale açabilmesine imkan tanınması talebiyle dava açtı. Davadan önce de KİK’e başvurarak, yönetmelik değişikliğinin belediyeleri de içine alacak şekilde genişletilmesi talep edildi. Fakat buna bir cevap verilmedi.

Danıştay: Belediyelerin de hakkı var
Danıştay kararında istisnanın sadece bakanlığa tanınmasının ‘hukuka uygun olmadığı’ vurgulandı. Bunun belediyeleri de kapsaması gerektiği net dille ifade edildi.

Kararda şöyle dendi:

“Bakanlık tarafından işletilen kent içi raylı sistem ve demiryolu hatlarında kullanılacak araç alımlarına ilişkin ihaleler istisna kapsamına alınmışken 5393 ve 5216 sayılı Kanunlarla belediyelere ve büyükşehir belediyelerine tanınan toplu taşıma yapma amacıyla raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek yetki ve görevi çerçevesinde, kent içi raylı sistem ve demiryolu hatlarında kullanılacak araç alımlarına ilişkin yapacakları ihalelere, tekliflerin yabancı para birimleri cinsinden verilebilmesi ve sözleşme konusu işin ödemelerinde yabancı para birimlerinin kullanılabilmesi konusunda istisna tanımayan dava konusu eksik düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı, uygulanması halinde giderilmesi güç veya imkansız zararların doğmasına yol açacağı sonucuna varılmıştır.”

Böylece Ulaştırma Bakanlığı’na kent içi raylı sistemlerde döviz cinsinden ihale yapma imkanı tanıyan istisnadaki ifadenin yürütmesi durduruldu. Toker karara ilişkin şöyle yazdı:

“Danıştay’ın bu kararı, ilginç bir şekilde belediyelere metro ihalelerini yabancı para birimiyle yapmalarını doğrudan sağlamıyor.
Tersine, bakanlığın talebiyle eklenmiş olan uyuşmazlık konusu o madde, eksik bulunduğu için yürütmesi durdurulunca, Ulaştırma Bakanlığı’nın da yabancı para birimi cinsinden kent içi metro ihalesi açamayacağı anlamına geliyor.”