Aralıkta fiyatlar cep yakmaya devam etti

İTO’nun 2023=100 bazlı İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi ile Toptan Eşya Fiyatları İndeksi verilerine göre, İstanbul’da perakende fiyatlar aralık ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 1,23 oranında artış gösterirken, yıllık bazda artış yüzde 37,68 seviyesine ulaştı.

Aynı dönemde toptan fiyatlardaki aylık artış yüzde 0,93 olurken, yıllık artış oranı yüzde 23,25 olarak gerçekleşti.

Bu veriler, özellikle yılın son ayında tüketici harcamaları üzerindeki maliyet baskısının devam ettiğini ve fiyat artışlarının sektörler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koyuyor.

İTO tarafından açıklanan endeksler, İstanbul’daki fiyat hareketlerini detaylı biçimde yansıtarak hem tüketiciler hem de üretici ve satıcılar açısından önemli bir referans niteliği taşıyor.

Perakende ve Toptan Fiyatlarda Aylık Görünüm

Aralık ayında İstanbul’da perakende fiyat hareketlerinin göstergesi olan İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi, bir önceki aya göre yüzde 1,23 oranında yükseldi.

Bu artış, yılın son ayında da fiyatların genel olarak yukarı yönlü seyrini koruduğunu gösterdi. Toptan fiyat hareketlerini yansıtan Toptan Eşya Fiyatları İndeksi ise aynı dönemde yüzde 0,93 oranında artış kaydetti.

Yıllık bazda bakıldığında ise perakende fiyatlardaki artış oranının toptan fiyatlara kıyasla daha yüksek olması dikkat çekti.

Aralık'ta yapılan karşılaştırmada perakende fiyatlarda yüzde 37,68’lik bir artış yaşanırken, toptan fiyatlardaki yıllık yükseliş yüzde 23,25 ile daha sınırlı kaldı.

Bu durum, maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına daha güçlü bir şekilde yansıdığını gösteren önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.

En Yüksek Artış Lokanta ve Otellerde Görüldü

Aralık ayı verilerine göre, İstanbul Tüketici Fiyat İndeksi’nde aylık bazda en yüksek artış, yüzde 3,24 oranıyla lokanta ve oteller harcama grubunda gerçekleşti.

Bu gruptaki artışta, hizmet sektöründe maliyetlerin yükselmesi ve piyasa koşullarına bağlı fiyat ayarlamalarının etkili olduğu ifade ediliyor.

Lokanta ve oteller grubunu yüzde 2,93’lük artışla sağlık harcamaları izledi. Sağlık grubundaki fiyat yükselişlerinde, bazı ürün ve hizmetlerde kamu kaynaklı yapılan fiyat düzenlemelerinin belirleyici olduğu vurgulandı.

Çeşitli mal ve hizmetler grubunda ise fiyatlar yüzde 2,25 oranında artarken, ev eşyası harcamalarında yüzde 2’lik bir yükseliş kaydedildi.

Konut harcamaları aralık ayında yüzde 1,9 oranında artış gösterirken, gıda ve alkolsüz içecekler grubundaki artış yüzde 1,65 olarak gerçekleşti.

Gıda grubunda özellikle bazı ürünlerde mevsimsel etkilerin fiyatlar üzerinde belirleyici olduğu belirtildi. Eğlence ve kültür harcamalarında ise fiyatlar yüzde 1,38 oranında yükseldi.

Daha sınırlı artışların görüldüğü gruplar arasında haberleşme yüzde 0,58, alkollü içecekler ve tütün yüzde 0,13, eğitim harcamaları ise yüzde 0,09 artışla yer aldı. Bu gruplardaki fiyat değişimlerinin, genel endeks artışına daha düşük katkı sunduğu ifade ediliyor.

Giyim ve Ulaştırmada Fiyatlar Geriledi

Aralık ayında bazı harcama gruplarında ise fiyatların düşüş gösterdiği dikkat çekti. Giyim ve ayakkabı harcamaları grubunda fiyatlar bir önceki aya göre yüzde 0,77 oranında azalırken, ulaştırma harcamalarında yüzde 0,69’luk bir düşüş kaydedildi.

Bu gerilemelerde, piyasa koşullarına bağlı olarak izlenen aşağı yönlü fiyat hareketlerinin etkili olduğu belirtildi.

Özellikle sezon geçişleri, kampanyalar ve talep koşullarındaki değişimler, giyim ve ayakkabı grubunda fiyatların düşmesinde görev aldı.

Ulaştırma grubundaki düşüşte ise bazı hizmet ve ürünlerde maliyetlerin sınırlı kalmasının etkili olduğu değerlendirildi.

Aylık Fiyat Hareketlerini Etkileyen Faktörler

İTO’nun değerlendirmelerine göre, aralık ayında İstanbul’da fiyat indekslerinin oluşumunda birden fazla unsur etkili oldu.

Lokanta ve otel harcamaları grubunda piyasa koşullarına bağlı fiyat değişimleri öne çıkarken, sağlık harcamaları grubunda bazı ürünlerde yapılan kamu kaynaklı düzenlemeler fiyat artışlarını tetikledi.

Konut, ev eşyası ve çeşitli mal ve hizmetler gruplarında yer alan bazı ürün ve hizmetlerdeki fiyat değişimleri de endeks üzerinde etkili oldu.

Gıda harcamalarında ise belirli ürünlerde mevsimsel etkilerin sürmesi, fiyat hareketlerinin yönünü belirleyen unsurlar arasında yer aldı.

Buna karşılık giyim ve ayakkabı ile ulaştırma harcamaları gruplarında, piyasa koşullarına bağlı olarak izlenen aşağı yönlü fiyat hareketleri dikkat çekti.

Toptan Eşyada en Sert Artış Madenler Grubunda

Aralık ayında toptan eşya fiyatlarına bakıldığında, bir önceki aya göre en yüksek artışın yüzde 11,81 ile madenler grubunda yaşandığı görüldü.

Bu gruptaki güçlü artış, hammadde maliyetlerindeki yükselişin toptan fiyatlara yansıdığını gösterdi. Madenler grubunu yüzde 0,81 artışla gıda maddeleri, yüzde 0,74 artışla ise inşaat malzemeleri izledi.

Bu gruplardaki artışlar, özellikle üretim maliyetleri ve arz-talep dengesindeki değişimlerle ilişkilendiriliyor.

Buna karşın bazı gruplarda toptan fiyatların gerilediği gözlemlendi. Kimyevi maddeler grubunda fiyatlar yüzde 0,05 oranında azalırken, yakacak ve enerji maddelerinde yüzde 0,57, işlenmemiş maddelerde ise yüzde 0,84’lük düşüş kaydedildi. Mensucat grubunda ise aralık ayında fiyat değişimi yaşanmadı.

Toptan Fiyatlarda Yıllık Artış Oranları

Yıllık bazda değerlendirildiğinde, toptan eşya fiyatlarında en yüksek artış yüzde 45,01 ile inşaat malzemeleri grubunda gerçekleşti.

Bu grubu yüzde 34,18 artışla mensucat, yüzde 28,84 artışla gıda maddeleri izledi. İşlenmemiş maddelerde yıllık artış oranı yüzde 22,56 olurken, yakacak ve enerji maddelerinde yüzde 20,55’lik bir yükseliş kaydedildi. Madenler grubundaki yıllık artış yüzde 19,13, kimyevi maddelerde ise yüzde 17,09 olarak açıklandı.

İTO’nun aralık ayına ilişkin açıkladığı veriler, İstanbul’da yılın son ayında da fiyat artışlarının sürdüğünü ve özellikle hizmet sektöründe enflasyon baskısının belirgin olduğunu ortaya koydu.

Perakende fiyatlardaki yıllık artışın yüzde 37,68 gibi yüksek bir seviyede gerçekleşmesi, tüketici harcamaları üzerindeki maliyet yükünün devam ettiğine işaret ediyor.

Toptan fiyatlardaki daha sınırlı artış ise maliyet baskısının henüz tümüyle tüketici fiyatlarına yansımamış olabileceğini düşündürüyor.

Önümüzdeki dönemde, özellikle gıda, konut ve hizmet sektörlerindeki fiyat hareketlerinin, İstanbul’daki enflasyon görünümü üzerinde belirleyici olmaya devam etmesi bekleniyor.