Küresel ev pazarında alarm: Teşvik kesintileri satışları vurdu

Elektrifikasyon dönüşümü uzun vadede hız kesmeden ilerlese de, yılın ilk verileri kısa vadede dalgalı bir seyir yaşandığını ortaya koyuyor.

Danışmanlık kuruluşu Benchmark Mineral Intelligence (BMI) tarafından derlenen ve sektör tarafından referans kabul edilen verilere göre, küresel EV satışları ocak ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 3 oranında azalarak yaklaşık 1,2 milyon adede düştü.

Bu gerileme, son yıllarda güçlü büyüme eğilimi gösteren pazar açısından dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Özellikle Çin ve ABD’de uygulamaya konulan yeni düzenlemeler, satış performansında belirleyici rol oynadı.

Çin’de Vergi ve Teşvik Etkisi

Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı konumundaki Çin’de satışlar belirgin biçimde yavaşladı. Ocak ayında ülkedeki EV satışları yıllık bazda yüzde 20 oranında düşerek yaklaşık iki yılın en düşük seviyesine geriledi.

Bu düşüşte, satın alma vergisinin yeniden devreye alınması ve daha önce uygulanan geniş kapsamlı teşviklerin azaltılması temel faktörler arasında yer aldı.

Çin hükümeti son yıllarda elektrikli araç sektörünü desteklemek amacıyla kapsamlı sübvansiyon programları uygulamış, bu da hem üretim kapasitesini hem de iç talebi önemli ölçüde artırmıştı.

Ancak teşviklerin aşamalı olarak azaltılması, fiyat avantajının bir kısmını ortadan kaldırdı. Bunun yanı sıra, bazı yerel yönetimlerin destek programlarını daraltması ve kredi koşullarındaki sıkılaşma da tüketici kararlarını etkiledi. Çin pazarındaki bu yavaşlama küresel toplam satışlara doğrudan yansıdı.

Kuzey Amerika’da Sert Düşüş

Kuzey Amerika’da da benzer bir tablo ortaya çıktı. Bölgedeki elektrikli araç satışları ocak ayında yıllık bazda yüzde 33 oranında gerileyerek 85 bin adedin biraz üzerine indi. Özellikle ABD’deki satışlar, 2022 yılının başından bu yana kaydedilen en düşük aylık seviyeye geriledi.

ABD’de federal ve eyalet düzeyinde uygulanan teşvik mekanizmalarında yapılan değişiklikler, bazı modellerin vergi kredilerinden yararlanma şartlarını zorlaştırdı.

Yerli üretim ve batarya tedarik zincirine ilişkin kriterlerin sıkılaştırılması, tüketicilerin tercih edebileceği uygun fiyatlı model sayısını sınırladı.

Ayrıca yüksek faiz oranları ve finansman maliyetlerindeki artış, otomobil talebini genel olarak baskıladı. Elektrikli araçlar, içten yanmalı motorlu modellere kıyasla hâlâ daha yüksek başlangıç fiyatına sahip olduğundan, finansman koşullarındaki bozulma EV talebini daha güçlü şekilde etkiledi.

Avrupa’da Büyüme Devam Ediyor

Çin ve Kuzey Amerika’daki gerilemeye karşın Avrupa pazarı büyüme eğilimini sürdürdü. Bölgedeki elektrikli araç kayıtları ocak ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 24 artarak 320 bin adedin üzerine çıktı. Ancak bu artış oranı, geçen yılın başından bu yana kaydedilen en düşük büyüme hızı olarak dikkat çekti.

Avrupa Birliği’nin karbon emisyon hedefleri ve içten yanmalı motorlu araçlara yönelik kademeli kısıtlamalar, elektrikli araçlara geçişi teşvik etmeye devam ediyor.

Birçok ülkede filo bazlı emisyon standartlarının sıkılaştırılması, otomobil üreticilerini EV satışlarını artırmaya yöneltiyor.

Bununla birlikte bazı Avrupa ülkelerinde tüketici teşviklerinin azaltılması ve bütçe kısıtları nedeniyle destek programlarının daraltılması, büyüme hızının önceki yıllara kıyasla yavaşlamasına yol açtı.

Gelişen Pazarlarda Rekor Artış

Dünyanın geri kalanında ise oldukça güçlü bir performans görüldü. Çin, Avrupa ve Kuzey Amerika dışındaki pazarlarda elektrikli araç satışları yıllık bazda yüzde 92 artarak yaklaşık 190 bin adede ulaştı ve rekor kırdı. Bu yükselişte özellikle Tayland’daki teşvik programları ile Güney Kore ve Brezilya’daki güçlü talep etkili oldu.

Tayland, Güneydoğu Asya’da elektrikli araç üretim ve dağıtım merkezi olma hedefi doğrultusunda hem üreticilere hem de tüketicilere çeşitli destekler sağlıyor.

Güney Kore’de yerli markaların rekabetçi modeller sunması ve şarj altyapısının genişlemesi satışları destekledi.

Brezilya’da ise artan çevresel farkındalık ve yakıt maliyetlerindeki oynaklık, elektrikli araçlara olan ilgiyi artırdı. Bu pazarlar, küresel EV büyümesinin yeni motorları olarak öne çıkmaya başladı.

Kısa Vadeli Dalgalanma, Uzun Vadeli Trend

Uzmanlar, ocak ayındaki düşüşün yapısal bir gerilemeden ziyade geçici politika etkilerinden kaynaklandığını vurguluyor.

Teşviklerin zamanlaması, vergi düzenlemeleri ve finansman koşullarındaki değişiklikler kısa vadeli satış performansını doğrudan etkileyebiliyor.

Ancak küresel ölçekte karbon nötr hedefler, batarya teknolojilerindeki ilerlemeler ve üretim maliyetlerindeki kademeli düşüş, elektrifikasyon trendinin uzun vadede devam edeceğine işaret ediyor.

Otomotiv üreticileri de yatırımlarını geri çekmek yerine ürün gamlarını genişletmeye devam ediyor. Birçok marka daha uygun fiyatlı modeller piyasaya sürmeye hazırlanırken, batarya maliyetlerindeki düşüşün orta vadede fiyatları aşağı çekmesi bekleniyor.

Ayrıca hızlı şarj altyapısının yaygınlaşması ve menzil performansının artması, tüketicilerin elektrikli araçlara yönelik çekincelerini azaltıyor.

Ocak ayı verileri, küresel elektrikli araç pazarında büyümenin artık daha dengeli ve dalgalı bir seyir izlediğini gösteriyor.

Çin ve ABD gibi büyük pazarlarda teşviklerin azaltılması satışları kısa vadede aşağı çekerken, Avrupa ve gelişen ekonomilerdeki artış bu düşüşü kısmen dengeledi.

Toplamda yüzde 3’lük gerileme, sektörün büyüme hikâyesini sona erdirmekten ziyade, daha olgun bir aşamaya geçişin sinyali olarak yorumlanıyor.

Elektrikli araçlar, küresel enerji dönüşümünün merkezinde yer almaya devam ediyor. Hükümet politikalarının yönü, tüketici teşvikleri ve makroekonomik koşullar satış performansını kısa vadede şekillendirse de, uzun vadede karbon emisyonlarının azaltılması hedefi doğrultusunda elektrifikasyonun hız kesmesi beklenmiyor.

Bu nedenle uzmanlara göre mevcut düşüş, sektörün yapısal büyüme potansiyelini gölgeleyen geçici bir dalgalanma olarak değerlendirilmeli.