Eskiden ürün yoktu, şimdi alıcı yok: Eminönü esnafı umduğunu bulamadı

Her yıl özellikle ramazan öncesinde yoğunluk yaşanan çarşı ve sokaklarda, esnafın yüzünü güldürecek kalabalık henüz oluşmuş değil.

Geçtiğimiz yıl olumsuz hava koşulları nedeniyle zayıf geçen sezonun ardından bu yıl havaların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bir miktar kıpırdanma sağlasa da, esnafın beklentisi yine karşılanmadı.

Satışları canlandırmak amacıyla birçok dükkânda geçen haftaya kıyasla yüzde 10 ila 20 arasında indirim yapıldı.

İftariyelik ürünlerin yer aldığı paketler ve çeşitler 300 lira ile 600 lira arasında değişen fiyatlarla tezgâhlarda yerini aldı.

Ancak haftanın ilk iki gününde umduğu ilgiyi göremeyen esnaf, umutlarını hafta sonu yoğunluğuna bağladı. Buna rağmen genel tablo, alışveriş iştahının geçmiş yıllara göre daha düşük seyrettiğini gösteriyor.

Ramazan sofralarının vazgeçilmezleri arasında yer alan pastırma ise bu yıl da en pahalı ürün olma özelliğini koruyor.

Kalitesine göre kilogram fiyatı 2 bin 750 lira ile 3 bin 650 lira arasında değişen pastırmanın bir dilimi 45 ila 65 lira arasında satılıyor.

Özellikle ince dilimle satış yapılması, tüketicinin bütçesine göre alışveriş yapma eğiliminin arttığını ortaya koyuyor.

Alışveriş Miktarı Belirgin Şekilde Azaldı

Eminönü esnafına göre satışlar tamamen durmuş değil; ancak tüketim alışkanlıklarında belirgin bir kırılma söz konusu.

Artan fiyatlar nedeniyle vatandaşların daha hesaplı ürünlere yöneldiğini belirten esnaf, geçmiş yıllarda kilo bazında yapılan alışverişlerin artık yarım kilo hatta 250 gram seviyelerine kadar düştüğünü ifade ediyor.

Bir esnafın sözleri durumu özetliyor: “Eskiden para vardı, ürün yoktu. Şimdi ürün bol ama alıcı bulmak zor.”

Özellikle hurma fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor. Geçen yıl kilogramı 200 ila 600 lira arasında değişen hurma, bu yıl 400 liradan başlayıp 980 liraya kadar çıkıyor. Çeşidine göre fiyatlar da farklılık gösteriyor.

Medine hurması 400 ila 980 lira arasında alıcı bulurken, Kudüs hurması 550 ila 700 lira aralığında satılıyor. Mısır hurmasının kilosu 490 lira seviyesinde.

Dalında taze hurma ise 200 ila 350 lira arasında değişen fiyatlarla tezgâhlarda yer alıyor. Bu geniş fiyat aralığı, tüketicinin bütçesine göre tercih yapmasına imkân tanısa da genel eğilim daha uygun fiyatlı seçeneklere yönelmek şeklinde.

Peynir Tercihleri Değişti

Şarküteri ürünlerinde de benzer bir tablo söz konusu. Ancak esnafa göre dikkat çeken önemli bir değişim var: tüketicinin peynir tercihi.

Geçen yıl kaşar peyniri daha fazla ilgi görürken, bu yıl beyaz peynir öne çıkmış durumda. Bunun en önemli nedeni iki ürün arasındaki fiyat farkının açılması.

Eminönü’nde beyaz peynirin kilogram fiyatı ortalama 380 ila 395 lira arasında değişiyor. Kaşar peyniri ise 550 liradan başlayıp 700 liraya kadar çıkabiliyor. Bu fiyat makası, tüketiciyi daha ekonomik olan beyaz peynire yöneltiyor.

Bölgesel peynirlerde de artış dikkat çekiyor. Geçen yıl kilosu 340 lira olan Kars kaşarı bu yıl 470 ila 530 lira arasında satılıyor. 380 lira seviyesinde olan Trakya kaşarı 540 ila 580 liraya yükselmiş durumda.

Afyon köy peynirinin kilosu ise 230 liradan 310-340 lira bandına çıkmış bulunuyor. Geçen yıl yaklaşık 315 lira olan beyaz peynirin kilogram fiyatı bu yıl 395 liraya ulaşmış durumda.

Daha uygun seçenek arayanlar için kilosu 150 liraya satılan kırık (parça) beyaz peynir alternatif olarak öne çıkıyor.

Zeytin ve Diğer İftariyeliklerde Artış

Ramazan sofralarının bir diğer vazgeçilmezi olan zeytinde de fiyatlar yükseldi. Zeytinin kilogramı 250 lira ile 600 lira arasında değişiyor. Kalite, üretim yeri ve türüne göre fiyat farklılıkları görülse de genel eğilim yukarı yönlü.

İftariyelik ürünlerin oluşturduğu genel tablo, maliyet artışlarının raflara yansıdığını gösteriyor. Esnaf, artan kira, enerji ve tedarik maliyetlerinin fiyatlara kaçınılmaz olarak yansıdığını belirtirken; tüketici tarafında ise bütçe odaklı alışveriş anlayışının güçlendiği görülüyor.

Bu nedenle vatandaşlar, alışveriş yaparken daha küçük miktarlarda ürün almayı, kampanya ve indirimleri takip etmeyi tercih ediyor.

Pastırma Yine Zirvede

Ramazan sofralarında sembolik bir yere sahip olan pastırma, bu yıl da fiyatıyla dikkat çekiyor. Geçen yıl kilogramı 1.750 liradan satılan pastırma, bu yıl 2 bin 750 lira ile 3 bin 650 lira arasında değişen fiyatlarla tezgâhlarda yer alıyor.

Dilim fiyatının 65 liraya kadar çıkması, özellikle dar gelirli tüketici için bu ürünü daha sınırlı miktarda alınan bir lezzet haline getiriyor.

Esnafın değerlendirmesine göre, geçmiş yıllarda müşteriler iftar sofraları için bol çeşitli alışveriş yaparken, bugün daha planlı ve sınırlı alışveriş yapıyor.

Özellikle yüksek fiyatlı ürünlerde “tadımlık” denilebilecek miktarlarda alım söz konusu. Bu durum, çarşıdaki genel hareketliliği de etkiliyor.

Umut Hafta Sonunda

Haftanın ilk günlerinde beklenen kalabalığı göremeyen esnaf, hafta sonu alışveriş yoğunluğuna umut bağlıyor. Ramazan yaklaştıkça özellikle çalışan kesimin hafta sonlarında alışverişe yönelmesi bekleniyor.

Ancak mevcut ekonomik koşullar göz önüne alındığında, geçmiş yıllardaki kadar güçlü bir hareketlilik yaşanıp yaşanmayacağı belirsizliğini koruyor.

Eminönü’nde bu yıl ramazan alışverişi, hava koşullarının elverişli olmasına rağmen ekonomik koşulların gölgesinde geçiyor.

Ürün çeşitliliği bol, tezgâhlar dolu; ancak alım gücündeki düşüş nedeniyle alışveriş miktarları belirgin biçimde azalmış durumda.

Yüzde 10-20’lik indirimler dahi beklenen canlılığı tam anlamıyla sağlayamazken, tüketiciler daha temkinli, daha seçici ve daha hesaplı davranıyor.

Ramazan sofraları yine kurulacak; ancak bu yıl birçok evde alışveriş listeleri daha dikkatli hazırlanacak gibi görünüyor.